| Porady dla początkujących | Porady dla grających |
| Odżywianie | Przygotowanie fizyczne |
| Rehabilitacja | |
Ścięgno Achillesa
Ścięgno Achillesa ulega zarówno uszkodzeniom ostrym, jak i przewlekłym. Grupa uszkodzeń ostrych ma charakter nagły i obejmuje częściowe lub całkowite zerwanie ścięgna. Natomiast do zaburzeń przewlekłych zalicza się jego zapalenie, zwyrodnienie oraz zapalenie pochewki.
Zapalenie ścięgna ma charakter przeciążeniowy i częściej dotyka mężczyzn, szczególnie uprawiających aktywność fizyczną wymagającą dużego wysiłku o charakterze biegowym.
Przewlekłe zapalenie ścięgna jak również jego pochewki prowadzi do jego zwyrodnienia, co jest częstą przyczyną naderwania lub zerwania.
Zerwanie ścięgna Achillesa jest jedna z częściej występujących kontuzji w organizmie. U mężczyzn występuje 10 x częściej niż u kobiet.
Ścięgno Achillesa nazywane ścięgnem piętowym powstaje z włókien końcowych mięśnia trójgłowego łydki w skład którego wchodzi: mięsień brzuchaty łydki i płaszczkowaty. Włókna obydwu części brzuchatego, na wysokości ½ goleni, przechodzą w jedno płaskie ścięgno, które jest początkiem ścięgna Achillesa. Na wysokości 1/3 goleni do włókien mięśnia brzuchatego dołączają włókna mięśnia płaszczowatego tworząc szerokie ścięgno kończące się na kości piętowej.
Ścięgno Achillesa jest bardzo silnym ścięgnem w ludzkim organizmie i do jego rozerwania jest potrzebna duża siła rozciągająca lub obciążanie około 400 kg. Przerwanie ścięgna może mieć miejsce podczas nagłego skurczu mięśni brzuchatego i plaszczkowatego np.: w momencie nagłego przyspieszenia w trakcie biegu, czy gwałtownego wyskoku, jak również w sytuacji nagłego lądowania na przodostopiu. Typowymi miejscami rozerwania są okolice przyczepu mięśni do guza piętowego, od 2 – 6 cm powyżej tego guza ( jest to stosunkowo słabo unaczyniona część ścięgna) oraz polaczenie mięśniowo -ścięgniste, czyli przejście mięśnia w ścięgna. Lokalizacja zerwania na wysokości 2 – 6 cm jest najczęściej związana z przeciążeniami. Jest ona związana z uprawianiem sportów takich jak: badminton, tenis, siatkówka oraz dyscypliny z dziedziny lekkoatletyki.
Do czynników zwiększających ryzyko rozerwania ścięgna można zaliczyć:
- zbyt duże obciążenia treningowe
- błędy treningowe np.: ćwiczenia na twardym podłożu
- zsumowanie się przeciążeń i mikrourazów
- zaburzenia ukrwienia
- nieregularna aktywność fizyczna
- miejscowe wstrzyknięcia sterydów
- zaburzenia czucia głębokiego w okolicy ścięgna
- choroby współtowarzyszące np.: cukrzyca, zwiększone stężenie kwasu moczowego
W momencie odniesienia kontuzji osoba doświadcza gwałtownego i silnego bólu, słyszalny może być również charakterystyczny trzask. Podczas zerwania ścięgna Achillesa pacjenci mają wrażenie jakby zostali w nie kopnięci lub uderzeni. Większość osób nie może stanąć na kończynie, ani podjąć czynności ruchowych. Jednak w niektórych przypadkach mimo urazu kontuzjowani są w stanie poruszać się utykając, dzieje się tak za sprawą kompensacyjnego działania mięśni np.: mięśni zginających palce. Prowadzi to jednokrotnie do powstawania błędnej diagnozy o nadwyrężeniu ścięgna, a nie o jego zerwaniu. Na uszkodzonej kończynie w okolicy ścięgna może być zauważalny obrzek oraz zasinienia. W badaniu dotykowym można ocenić zwiększoną temperaturę skóry, bolesność i tkliwość uciskową, trzeszczenia oraz zmiany guzowate w przebiegu ścięgna.
W prawidłowym zdiagnozowaniu zerwania , czy naderwania ścięgna pomocne jest badanie usg i rezonans magnetyczny, zdjęcie rtg nie dostarcza istotnych informacji o tkankach miękkich, może jedynie ukazać drobne złamanie kości piętowej, współistniejące z zerwanym ścięgnem. zdarza się to niekiedy przy tej kontuzji.
Istotną rolę w planowanym procesie leczenia odgrywa po 1 umiejscowienie przerwania ścięgna, a po 2 szerokość rozerwania. Leczenie tego urazu jest możliwe w dwojaki sposób: w przypadku niecałkowitego przerwania struktur ścięgna stosuje się leczenie zachowawcze polegające na założeniu opatrunku gipsowego w pozycji zgięcia podeszwowego stopy. Przy całkowitym zerwaniu stosuje się zabiegi chirurgiczne otwarte i zamknięte. Do zabiegów otwartych zalicza się technikę, która polega na zszyciu obu kikutów ścięgna. Do zabiegu zamkniętego zalicza się metodę szwu przezskórnego. Stosuje się ją jeżeli odległość między rozerwanymi włóknami ścięgna jest niewielka.
Celem leczenia chirurgicznego jest odtworzenie długości ścięgna i przywrócenia jego całkowitej funkcji. Leczenie zachowawcze wybierane jest jako metoda u pacjentów starszych i mało aktywnych ruchowo. Wiąże się ono z niepełnym powrotem funkcji oraz zwiększonym ryzykiem ponownego urazu. Leczenie chirurgiczne zalecane jest przede wszystkim w młodszej grupie aktywnych ruchowo pacjentów i u sportowców.
W przypadku przewlekłych zapaleń i zwyrodnień ścięgna leczenie polega na kompleksowym stosowaniu zabiegów fizjoterapeutycznych, leczeniu farmakologicznym i stosowaniu odpowiedniego obuwia, czy wkładek korygujących ustawienie stopy, jak również modyfikacji aktywności fizycznej. Z zabiegów fizykalnych wykorzystuje się krioterapię, ultradźwięki, pole magnetyczne, laseroterapię oraz falę uderzeniową. Zabiegi te mają działanie przeciwzapalne, przyspieszające regenerację, eliminują obrzęk i siniaki oraz działają przeciwbólowo.
Po zabiegach operacyjnych bardzo ważne jest usprawnia funkcjonalne pacjenta, polegające na stosowaniu odpowiednich ćwiczeń rehabilitacyjnych.
Prawidłowe i w pełni prowadzone leczenie i rehabilitacja prowadzą do powrotu do codziennych zajęć, zmniejszają ryzyko ponownego urazu i dolegliwości.
Orthiva Centrum Rehabilitacji Szczecin
http://www.orthiva.szczecin.pl/
